Мамлекеттик порталдар кантип түзүлгөн
Кыргызстанда мамлекеттик кызматтар бир нече порталга бөлүнгөн. Алардын ар бири белгилүү бир мекеменин кызматтарын камтыйт, ал эми бир портал баарын бириктирип турат:
- Түндүк — Электрондук кызматтардын мамлекеттик порталы жана мобилдик тиркемеси. Ар кайсы мекемелердин кызматтарына бирдиктүү кирүү чекити, андан тышкары анын идентификация системасы аркылуу башка порталдарга да кирсе болот.
- ГРС порталы — Мамлекеттик каттоо кызматынын кызматтары: паспорт жана ЖАКЭ документтери, жашаган жери боюнча каттоо, транспорт жана айдоочулук күбөлүк боюнча маалымкаттар.
- Салык төлөөчүнүн кабинети — декларациялар, салык төлөмдөрү жана карыздар.
- Социалдык фонддун кабинети — стаж, камсыздандыруу төгүмдөрү жана пенсия боюнча маалымат.
Мындан тышкары бөлүмдө тар багыттагы текшерүү кызматтары бар: унаанын тарыхын мамлекеттик номери боюнча текшерүүгө мүмкүндүк берген Carcheck жана каржы уюмдарынын реестрлерин жүргүзгөн Каржы рыногун жөнгө салуу жана көзөмөлдөө кызматы.
Порталдарга кантип кирсе болот
Мамлекеттик порталдарга кирүүнүн бир нече жолу бар. Кайсынысы жеткиликтүү экени порталга жараша болот, ошондуктан адегенде өзүңүзгө ылайыктуусун даярдап алыңыз.
- Булуттук электрондук кол тамга. Эң универсалдуу жол: аны менен Түндүккө, салык кабинетине жана Социалдык фонддун кабинетине кирсе болот. Булуттук кол тамга Калкты тейлөө борборлорунда (КТБ) акысыз берилет, ал эми Түндүк тиркемеси аркылуу аралыктан да тариздесе болот.
- eID-карта жана картридер. 2017-жылдагы үлгүдөгү паспорт PIN-коду менен бирге порталга кирүүгө жана документтерге кол коюуга мүмкүндүк берет. Бул жол картридерди жана компьютерге атайын программаларды талап кылат. Айрым порталдар, мисалы ГРС порталы, дал ушул жолду гана кабыл алат.
- Логин жана сырсөз. Түндүктө катталгандан кийин эки факторлуу аутентификация менен логин жана сырсөз аркылуу да кирсе болот.
Картридериңиз жок болсо, Түндүктөн баштаңыз: андагы кызматтардын көбү булуттук кол тамга менен жеткиликтүү, ал эми ГРСтин айрым маалымкаттарын ал аркылуу да алса болот.
ПИН жана PIN-код: айырмасы эмнеде
Бул эки түшүнүктү көп адамдар чаташтырат. ПИН — жеке идентификациялык номер, ал адамга бир жолу ыйгарылат жана өмүр бою өзгөрбөйт. Ал паспортто жана башка документтерде жазылган, мамлекеттик системалардын көбүндө негизги идентификатор болуп саналат. PIN-код — eID-картанын 4 орундуу жашыруун коду, ал карта менен кошо конвертте берилет. PIN-кодду унутуп калсаңыз, аны аралыктан калыбына келтирүүгө болбойт: паспорт менен КТБга кайрылуу керек.
Социалдык төлөмдөр
Бөлүмдө мамлекеттик социалдык төлөмдөр боюнча үч нускама бар: «Үй-бүлөгө көмөк» жөлөкпулу, бала төрөлгөндө берилүүчү «Балага сүйүнчү» төлөмү жана пенсияга укугу жоктор үчүн социалдык жөлөкпул. Алардын баарынын жалпы өзгөчөлүгү бар: укук белгилүү бир шарттарга байланыштуу, ал эми арыз берүү үчүн ПИН жана документтердин толук топтому керек. Төлөмдүн статусун айрым учурларда онлайн текшерсе болот, мисалы «Балага сүйүнчү» статусу ГРС порталында көрүнөт.
Төлөмдөрдүн өлчөмдөрү жана шарттары мезгил-мезгили менен өзгөрөт, ошондуктан так сандарды ар бир нускамадан жана расмий булактан текшериңиз.
Онлайн мүмкүн болбосо
Бардык кызматтар эле онлайн таризделбейт, ал эми айрым порталдар сыноо режиминде иштейт. Кызмат порталда өтпөсө, Калкты тейлөө борборуна кайрылыңыз: паспорт, eID-карта, PIN-кодду алмаштыруу жана булуттук кол тамга дал ушул жерде таризделет. Барардан мурун иш графигин жана түшкү тыныгууну эске алыңыз, ал эми суроолорду ГРСтин колл-борборунан тактаса болот.
Көп кездешкен каталар жана коопсуздук
- Коддорду башка адамга берүү. Кол тамганын PIN-кодун, SMS-коддорду жана Түндүктүн сырсөзүн эч кимге айтпаңыз. Алар аркылуу сиздин атыңыздан документтерге кол коюлушу мүмкүн.
- Расмий эмес сайттар. Мамлекеттик кызматтарды «тезирээк» тариздөөнү сунуштаган ортомчу сайттарды колдонбоңуз. Расмий порталдардын даректерин ушул бөлүмдөгү макалалардан текшериңиз.
- Программаларды орнотпой калуу. eID аркылуу кирүү үчүн керектүү программаларды биринчи кирүүгө чейин орнотуп алыңыз, антпесе авторизация өтпөйт.
- Каттоо дареги. Айрым документтерди алуу үчүн жашаган жери боюнча каттоо системада болушу керек. Каттооңуз жок болсо, аны алдын ала тариздеңиз.
Байланыштуу бөлүмдөр
Ишкердикти каттоо жана салык отчеттору Бизнес жана салыктар бөлүмүндө, унааны каттоо жана бажылык тариздөө Транспорт бөлүмүндө каралат. Балдар бакчасына жана мектепке жазылуу Билим берүү бөлүмүндө, ал эми ММК статусу жана медициналык кызматтар Медицина бөлүмүндө.
Мамлекеттик кызматтардын тартиби, социалдык төлөмдөрдүн өлчөмдөрү жана шарттары өзгөрүп турат. Акыркы маалыматты тиешелүү мекеменин расмий булактарынан же ГРСтин колл-борборунан тактаңыз.
