Турак жайга эки жол
Кыргызстанда турак жай табуунун эки негизги жолу бар, ар биринин өз кызматтары жана эрежелери бар. Биринчиси — рынок: батирди же үйдү жарыялар аркылуу издеп, сатып алуу же ижарага алуу. Экинчиси — мамлекеттик программалар: жеңилдетилген шарттардагы ипотека, ага катышуу үчүн белгилүү талаптарга жооп берип, кезекке туруу керек.
Рыноктон издөө
Кыймылсыз мүлктүн жарыяларынын негизги аянтчаларынын бири — house.kg. Анда сатуу жана ижара жарыяларын издеп, өз жарыяңызды жайгаштырып, жеке кабинетте жарыяларды башкарсаңыз болот. Кыймылсыз мүлктүн жарыялары жалпы жарыялар тактасы Lalafo аркылуу да жарыяланат.
Жарыя аркылуу табылган турак жай менен келишим түзөрдөн мурун мүлккө болгон укукту текшериңиз: сатуучу чындап эле ээси экенин, мүлктө күрөө же тыюу жок экенин. Бул маалыматтар кыймылсыз мүлккө укуктарды мамлекеттик каттоо органдары аркылуу такталат. Ижарага алууда батирди көрбөй туруп жана ээси менен жолукпай туруп алдын ала төлөбөңүз.
Мамлекеттик ипотека
Мамлекеттик турак жай программаларын Мамлекеттик ипотекалык компания (МИК) ишке ашырат. Арыз Мамлекеттик ипотека порталы аркылуу берилет, анда учурдагы программалардын тизмеси жана арыз берүүнүн тартиби бар.
Эң белгилүү программа — «Менин үйүм». Ага катышуу үчүн белгилүү шарттарга жооп берүү керек: жарандык, туруктуу киреше, өз турак жайынын жоктугу жана башка талаптар. Кимдер катыша аларын жана ипотека кандай шарттарда берилерин өзүнчө нускамадан караңыз. Арыз бергенден кийин кезектеги ордуңузду жана арыздын статусун онлайн текшерсе болот.
Мамлекеттик программа менен банктын кадимки ипотекасынын айырмасы — шарттарда жана ылдамдыкта. Мамлекеттик программанын шарттары жеңилирээк болушу мүмкүн, бирок кезек жана тандоо бар. Банктын ипотекасы тезирээк таризделиши мүмкүн, бирок шарттары ар башка. Экөөнүн тең толук наркын жана талаптарын алдын ала салыштырыңыз.
Ипотекага арыз берүүдөн мурун
- Кредиттик тарых. Ипотека берүүдө кредиттик тарых эске алынат. Аны алдын ала текшериңиз жана ката болсо, арыз берүүдөн мурун оңдотуңуз.
- Кирешени ырастоо. Туруктуу кирешени ырастоочу документтер көпчүлүк программаларда талап кылынат. Расмий эмес киреше көбүнчө эсепке алынбайт.
- Документтердин толуктугу. Документтердин толук эмес топтому арызды кароону кечиктирет же кезектеги ордуңузга таасир этиши мүмкүн.
- Толук чыгымдар. Ипотекадан тышкары баалоо, камсыздандыруу, каттоо жана коммуналдык төлөмдөр кошулат. Турак жайды милдеттүү камсыздандыруу Камсыздандыруу бөлүмүндө каралат.
Көп кездешкен каталар
- Ортомчуларга «кезексиз» кирүү үчүн акча төлөө. Мамлекеттик программага кезек расмий портал аркылуу гана түзүлөт. Кезекти «тездетип берүүнү» сунуштаган ортомчулар алдамчылар болушу мүмкүн.
- Арыздын статусун текшербөө. Кошумча документ талап кылынганы же арыз четке кагылганы тууралуу маалымат статуста көрүнөт. Мезгил-мезгили менен текшерип туруңуз.
- Жарыядагы маалыматка толук ишенүү. Жарыядагы аянт, кабат жана абал чындыкка дал келбеши мүмкүн. Турак жайды өзүңүз көрүп, документтерди салыштырыңыз.
Байланыштуу бөлүмдөр
Банктардын ипотекалык кредиттери жана онлайн эсеп ачуу Банктар бөлүмүндө, газ, суу, жарык жана жылуулук ТЖКЧ бөлүмүндө каралат. Турак жайды камсыздандыруу Камсыздандыруу бөлүмүндө, ал эми жашаган жери боюнча каттоо жана мамлекеттик порталдар Мамлекеттик кызматтар бөлүмүндө.
Мамлекеттик ипотека программаларынын шарттары, пайыздык чендер, катышуучуларга коюлган талаптар жана кезектин тартиби өзгөрүп турат. Акыркы маалыматты Мамлекеттик ипотекалык компаниянын расмий булактарынан тактаңыз.
