«Балага сүйүнчү» — Кыргызстанда ар бир бала төрөлгөндө үй-бүлөнүн киреше деңгээлине карабастан дайындалуучу бир жолку мамлекеттик төлөм. Төлөм республикалык бюджеттин каражатынын эсебинен каржыланат жана жөнөкөйлөштүрүлгөн тартипте — көп учурда жаңы төрөлгөн бала катталган учурда эле — таризделет. Төлөм канча болорун, кандай документтер керектигин жана аны кантип алууну карап көрөлү.
Төлөм канча болот
«Балага сүйүнчү» төлөмүнүн базалык өлчөмү — бир жаңы төрөлгөн балага 4000 сом. Эгерде үй-бүлөдө бир эле учурда үч жана андан көп бала төрөлсө (мисалы, үчөө), ар бир балага 50 000 сом төлөнөт — башкача айтканда, жогорулатылган өлчөм экинчи же үчүнчү бала өз-өзүнчө төрөлгөндө эмес, так эле көп түйүлдүктүү төрөттө колдонулат.
Төлөмдү ким ала алат
«Балага сүйүнчү» төлөмүнө бала төрөлгөндө ар бир үй-бүлөнүн укугу бар — «Үй-бүлөгө көмөк» сыяктуу даректүү жөлөкпулдардан айырмаланып, үй-бүлөнүн кирешеси бул төлөмдү дайындоого таасир этпейт. Бул «Балага сүйүнчү» төлөмүн республикадагы бардык жаңы төрөлгөн балдарга жеткиликтүү универсалдуу колдоо чарасы кылат.
Арызды кандай мөөнөттө берүү керек
Маанилүү шарт: төлөмгө арызды бала төрөлгөн күндөн тартып 6 айдын ичинде берүү керек. Эгерде бул мөөнөт өткөрүлүп жиберилсе, төлөмгө болгон укук жоголот — акчаны кийинчерээк алуу мүмкүн болбойт. Ошондуктан «Балага сүйүнчү» төлөмүн мүмкүн болушунча эрте, эң жакшысы баланын төрөлгөнүн каттоо менен бир учурда тариздеген оң.
Кандай документтер керек
Төлөмдү тариздөө үчүн төмөнкүлөр талап кылынат:
- ата-эненин (арыз ээсинин) паспорту;
- баланын туулгандыгы жөнүндө күбөлүгү;
- баланын жеке идентификациялык номери (ПИН).
Ошондой эле «Түндүк» порталы аркылуу арыз бергенде арыз ээсинин жашаган дарегин, уюлдук телефонунун номерин жана төлөмдү алуу пландалган банкты көрсөтүү керек болот.
Төлөмдү кайдан жана кантип тариздесе болот
«Балага сүйүнчү» төлөмүн эки жол менен — офлайн жана онлайн — тариздөөгө болот.
Офлайн тариздөө
Эң оңой жолу — арызды Калкты тейлөө борборунда (КТБ) же ЗАГС органдарында, баланын төрөлгөнүн каттоо жана анын жеке идентификациялык номерин алуу менен бир учурда берүү. Бул өзүнчө барууну талап кылбагандыгы менен ыңгайлуу: жаңы төрөлгөн балага бардык документтер бир жерде жана бир жолу таризделет.
Онлайн тариздөө
Арызды «Түндүк» электрондук кызматтардын мамлекеттик порталы же «Түндүк» мобилдик тиркемеси аркылуу да берүүгө болот — «“Балага сүйүнчү” төлөмүн алууга арыз берүү» бөлүмү. Бул үчүн колуңузда баланын туулгандыгы жөнүндө күбөлүгү болушу жана баланын ПИНин, арыз ээсинин жашаган дарегин, телефон номерин жана төлөмдү алуу үчүн банкты көрсөтүү керек.
«Түндүк» порталынан тышкары, төлөмдү тез тариздөө айрым коммерциялык банктардын мобилдик тиркемелеринде да жеткиликтүү — мисалы, «РСК Банк», «Айыл Банк» жана «АБанк» тиркемелеринин мамлекеттик кызматтарга арналган бөлүмдөрүндө. Бул ушул банктардын биринин тиркемесин мурдатан колдонгон жана «Түндүктү» өзүнчө орноткусу келбегендер үчүн ыңгайлуураак болушу мүмкүн.
Арыздын статусун кантип текшерүү керек
Арыз берилгенден кийин аны кароонун статусун порталдагы өзүнчө кызмат аркылуу текшерүүгө болот — «“Балага сүйүнчү” жөлөкпулунун төлөнүү статусун текшерүү». Бул ведомствого ашыкча чалбастан, арызды иштеп чыгуу кайсы этапта турганын өз алдынча көзөмөлдөөгө мүмкүндүк берет.
Акча качан келет жана аны кайдан алса болот
Каражат арыз берилген учурдан тартып 2 жумуш күнүнүн ичинде банк эсебине которулат, андан кийин арыз ээсине төлөмдүн даярдыгы тууралуу SMS-билдирме келет. Акчаны накталай түрдө «РСК Банктын» же «Айыл Банктын» каалаган филиалынын кассасы аркылуу алууга, же болбосо тиркемеде ачылган банк эсебинде калтырууга болот.
Маанилүү нюанс бар: эгерде төлөмдү так эле касса аркылуу накталай алуу пландалса, аны арыз берилген учурдан тартып 6 айдан кечиктирбестен алуу керек — арыздын өзүн берүүдөгүдөй эле. Эгерде бул мөөнөт өткөрүлүп жиберилсе, алынбаган акча кайра республикалык
