Үчүнчү өлкөлөрдөн Кыргызстанга унаа ташып келүү бир нече милдеттүү бажы төлөмүн — алымды, КНСти жана тариздөө үчүн жыйымды — төлөөнү талап кылат. Жалпы сумма эмнеден түзүлөрүн, электромобилдер менен гибриддер үчүн кандай жеңилдиктер иштээрин жана бажылык тариздөөнүн так наркын онлайн кайдан эсептөөгө болорун карап көрөлү.
Бажы төлөмдөрү эмнеден түзүлөт
Кыргыз Республикасына унаа ташып келгенде бир нече милдеттүү жыйымды төлөө керек:
- Бажы алымы — кыймылдаткычтын көлөмүнө, унаанын жашына жана ТН ВЭД коду боюнча наркына жараша болот;
- КНС (кошумча нарк салыгы) — мурда эсептелген алымды эске алуу менен унаанын жалпы наркынын 12%ин түзөт;
- Бажы жыйымы — унаанын бажы наркынын 0,4% өлчөмүндөгү туруктуу ставка;
- Акциз салыгы — тандалма колдонулат, кыймылдаткычтын жашына жана кубаттуулугуна жараша, адатта кубаттуу же кымбат унааларга тиешелүү.
Бажы алымы чыгарылган жылдары боюнча кантип эсептелет
Sputnik Кыргызстан сайтында жайгаштырылган бажылык тариздөө калькулятору Евразия экономикалык комиссиясынын Кеңешинин 2021-жылдын 14-сентябрындагы №80 чечими менен бекитилген ЕАЭБдин Бирдиктүү бажы тарифинин ставкаларын колдонот. Алымды эсептөөнүн логикасы мындай:
- жаңы унаалар үчүн (3 жылдан аз мурун чыгарылган) — ставка бажы наркынын 15%ин түзөт;
- 4–7 жыл мурун чыгарылган унаалар үчүн — алым эки вариант боюнча эсептелет: унаанын наркынын 20%и же кыймылдаткычтын көлөмүнүн куб. смине 0,32ден 0,80 еврого чейин (моторунун түрүнө жана көлөмүнө жараша) — эки варианттын чоңу колдонулат;
- 2016-жылы жана андан мурун чыгарылган унаалар үчүн — алым кыймылдаткычтын көлөмүнүн 1 куб. смине 1,4төн 3,2 еврого чейин эсептелет.
Кыргызстанда ташып келинүүчү унаалардын жашы боюнча чектөө жок, бирок машина канчалык эски болсо, жалпы алым ошончолук жогору — 7–10 жылдан ашкан унаалар үчүн төлөмдөр унаанын базар наркынын 30–40%ине чейин жетиши мүмкүн.
Электромобилдер менен гибриддерге жеңилдиктер
Кыргызстанда экологиялык транспорт үчүн олуттуу жеңилдиктер иштейт:
- Электромобилдер — 2024-жылдан 2027-жылга чейин бажы алымынын ставкасы 0%ди түзөт. Мында баары бир 12% КНСти жана унаанын наркынын 0,4% бажы жыйымын төлөө керек;
- Гибриддик унаалар — стандарттык 15–20%тин ордуна 10% өлчөмүндөгү төмөндөтүлгөн алым ставкасы каралган.
Бул жеңилдиктер электромобилдерди ошол эле баа сегментиндеги ички күйүү кыймылдаткычындагы унаалар менен салыштырганда бажылык тариздөөнүн жалпы наркы боюнча кыйла пайдалуураак кылат.
Төлөмдөрдүн так суммасын онлайн кайдан эсептесе болот
Так эсептөө үчүн бөтөн баалоолорду эмес, расмий куралдарды колдонгон оң:
- КР Мамлекеттик бажы кызматынын калькулятору — customs.gov.kg сайтындагы расмий курал. Эсептөөнүн түрүн (жалпы тартип же жеке пайдалануу үчүн), валютаны (сом, доллар, евро, рубль), кыймылдаткычтын түрүн (электромобиль, дизель/дизель-гибрид, бензин/бензин-гибрид) тандоого, ошондой эле кыймылдаткычтын көлөмүн, өндүрүлгөн жылын жана унаанын наркын көрсөтүүгө мүмкүндүк берет;
- Calk.KG сайтындагы бажы калькулятору — параметрлеринин топтому окшош альтернативдүү ыңгайлуу курал: чыгарылган жылы, кыймылдаткычтын көлөмү, күйүүчү майдын түрү, доллар менен сатып алуу баасы жана USD/KGS курсу.
Эки калькулятор тең алдын ала эсептөө берет — төлөнүүчү акыркы сумма чек араны кесип өткөндө КР Бажы кызматынын кызматкери унааны иш жүзүндө баалагандан кийин айырмаланышы мүмкүн.
Бажылык тариздөө үчүн кандай документтер керек
Унааны жалпы тартип боюнча бажылык тариздөөдөн өткөрүү үчүн ЕАЭБдин Бажы кодексинин 108-беренеси менен белгиленген милдеттүү документтердин тизмесин берүү керек:
- унааны сатып алуу-сатуу келишими (контракт);
- транспорт каражатынын паспорту;
- ташууга келишим;
- камсыздандыруу келишими;
- унаанын келип чыккан өлкөсүн ырастоочу документтер.
Тариздөөнүн мөөнөттөрү
Бардык документтер тартипте болуп, унааны баалоо бажыда суроо туудурбаган шартта, бажылык тариздөө жол-жобосу, адатта, 1ден 3 жумуш күнүнө чейин созулат.
Эсептөөнүн мисалы
Айталы, кыймылдаткычынын көлөмү 1500 см³ жана бажы наркы 15 000 доллар болгон 2020-жылы чыгарылган унаа ташылып келе жатат. Машина 7 жаштан кичүү болгондуктан, 15% алым ставкасы колдонулат (же бюджет үчүн пайдалуураак болсо, куб. смине евро менен формула боюнча эсептөө — чоң вариант алынат). Андан ары алымды эске алуу менен наркка 12% өлчөмүндөгү КНС жана бажы наркынын 0,4% бажы жыйымы кошулат. Мындай эсептөөлөрдө төлөнүүчү жалпы сумма, ачык калькуляторлордун маалыматы боюнча, адатта унаанын жарыяланган наркынын 30–35%ин түзөт — конкреттүү машина үчүн так цифраны унаанын чыныгы параметрлерин көрсөтүп, customs.gov.kg расмий калькулятору аркылуу алган эң туура.
КР Мамлекеттик бажы кызматынын байланыштары
Төлөмдөрдү эсептөө же тариздөө жол-жобосу боюнча суроолор пайда болсо, түздөн-түз кайрылууга болот:
- Телефон: (+996 312) 51-06-51, Call-борбор: 1240;
- Электрондук почта: papers@customs.gov.kg;
- Дарек: Бишкек ш., Байтик Баатыр көч., 4А;
- Ишеним телефону: +996 (312) 51-24-67.
Бажы төлөмдөрүн онлайн да төлөөгө болот — бажы кызматынын сайтындагы QR-код боюнча төлөө кызматы аркылуу.
Жыйынтык
Кыргызстанда унааны бажылык тариздөө бажы алымынан (унаанын жашына, кыймылдаткычынын көлөмүнө жана наркына жараша), 12% өлчөмүндөгү КНСтен жана бажы наркынын 0,4% бажы жыйымынан түзүлөт. Эң пайдалуу шарттар электромобилдер (2027-жылга чейин нөлдүк алым) жана гибриддер (төмөндөтүлгөн 10% ставка) үчүн иштейт. Республикага ташып келүү үчүн унаа сатып алардын алдында төлөмдөрдүн так суммасын КР Мамлекеттик бажы кызматынын расмий калькулятору аркылуу алдын ала эсептеген оң — бул чек арада иш жүзүндө тариздөөдө жагымсыз күтүүсүздүктөрдөн качууга мүмкүндүк берет.
